SAHNE MAKYAJININ OYUNCU PERFORMANSINI ARTIRMASINDAKİ ROLÜ

ÖNSÖZ

Oyuncunun oyundaki karakterin görüntüsünü edinebilmesi için bunu yüzünde
canlandirması gerekir.Bu iş, bu alanda uzman kişiler tarafından yüzde sahne makyajı
uygulanarak yapılır. Karakterin canlandırılmasında özellikle de yüz mimiklerinin belirginleş-
tirilmesi , karakterdeki ayrıntıların ortaya çıkanlması hem oyuncu açısından hem de izleyici
acısından çok önemlidir. İzleyici sahne makyaji sayesinde karakteri sadece anlatilanda degil
gorüntü ile de tamamlamakta, yüz mimiklerine varana kadar inceleme altına almaktadir. Oyuncu
ise sahne makyaji ile olusturamadigi yüz mimiklerini edinmekte , karakterin gorüntüsü ile
bütünleşmekte ve bu sayede sahnedeki gücünü artirmaktadir. Bu da oyuncunun sahnedeki
performansinı olumlu yönde etkilemektedir.
Bu arastirmada sahne makyajinin oyuncu performansini artirmasındaki rolünün değerlen-
dirmesi amaçlanmaktadir.Arastirmanin sonucunda elde edilen bulguların bu alandaki calisma
lara yardimci olacağı düsünülmektedir.Verilen önerilerle sahne sanatlarında sahne makyajinin
etkin olmasi sağlanacak ve oyundaki gücü artacaktir.
Dört bölümden olusan bu arastirmanın birinci bolümünde ,arastirmanin problem durumu ,
alt problemler, amaci,onemi,sınirliliklar,ve tanimlar;ikinci bölümünde arastirmanin modeli,
calisma grubu ,verilerin toplanmasi ,çözümü ve yorumlanmasi,süre ,maliyet ;ücüncü bolümde
bulgular ve yorumlar için cizelgelerin hazirlanmasi ve yorumlanmasi ;dordüncü bolümde ise
ozet,sonuc ve oneriler yer almaktadir.

Mayis ,2003
ANKARA
Ayse OZKAN

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ.......................................................................................................................... i
İCİNDEKİLER................................................................................................................. ii
ÇİZELGELER LİSTESİ................................................................................................... iii

BÖLÜM I.
GiRİŞ

Problem..........................................................................................................................2
Alt problemler.................................................................................................................2
Amaç..............................................................................................................................2
Onem.............................................................................................................................2
Sınırlılıklar.......................:.............................................................................................. 2
Tanımlar.........................................................................................................................3

BÖLÜM II.
YÖNTEM

Araştirma Modeli.............................................................................................................4
Çalişma Grubu................................................................................................................4
Verilerin Toplanmasi........................................................................................................4
Verilerin Çözümü ve Yorumlanması................................................................................. 4
Süre..............................................................................................................................4
Maliyet............................................................................................................................4

BÖLÜM III.
BULGULAR VE YORUMLAR

Çizelgelerin Hazirlanmasi.................................................................................................5
Çizelgelerin Yorumlanmasi..............................................................................................5

BÖLÜM IV.
ÖZET,SONUÇ VE ÖNERİLER

Özet...............................................................................................................................13
Sonuç............................................................................................................................13
Oneriler..........................................................................................................................13

EKLER

Anket Formu................................................................................................................14

KAYNAKLAR..............................................................................................................15


ÇİZELGELER LİSTESİ

1.Süre ve maliyet
2.Sahne makyaji ile yüzde oluşturulacak mimiklerin belirginleştirilmesi
3.0yuncunun yüzünde gerçekleştiremedigi mimiklerini sahne makyaji ile kazanmasi
4.0yuncu ile izleyici arasindaki uzaklığın yüz mimiklerini yansitmayi zorlaştirmasi
5. Sahne makyaji ile yüz mimiklerinin izleyiciye daha iyi yansitilmasi
6.0yuncunun sahne makyaji ile kendi gorüntüsünü kamufle etmesi
7.0yuncunun izleyici karsisina sahne makyaji ile karakterin gorüntüsünü canlandirarak çikmasi
8.Sahne makyaji ile oyundaki karakterin dis gorüntüsünün oneminin artmasi
9.0yuncunun sahne makyaji sayesinde oyundaki konsantresinin artmasi
10.Oyuncunun sahne makyaji ile karakteri izleyiciye daha iyi aktarabilmesi
11.Karakterin sahne makyaji ile sahnedeki gücünü artirmasi
12.Sahne makyajinin oyuncu performansini artinci tek faktor olmamasi
13.Sahne makyajinin oyuncu performansini artinci onemli bir faktorü olmasi
14.Sahne makyaji ile oyuncunun kendisine daha cok güvenmesi

BÖLÜM I.
GİRİŞ

Makyaj ;insanlann ilk çağlarından bu yana ,farklı ihtiyaç ve amaçlar doğrultusunda
ceşitlilikler göstererek , varlığını günümüze kadar sürdürebilmiş bir yüz yapma sanatidir.
Bir ressamın üstüne resim yaptigi tuvali ne ise ,makyaj yapilan oyuncunun yüzü de onun
tuvalidir. Karakter yaratmanin kaçınılmaz bir parcasi olan makyajin yardimiyla yaşlılık
,iyilik ,kotülük ,güler yüzlülük ,hastalik gibi ,oyuncunun canlandiracagi rolün ozelliklerine
göre ,kendi yüzünün gorünüşünde cok daha farkli ceşitli gorünüşler sağlanabilir.
Ruslann büyük tiyatro inkilapçısıi Stanislavsky demiştir ki: "Aktörler bir tipin cildin
içine girebilmek için ,onun dişarıdan görünüşünü göz önüne getirmeden çalışamaz ,içlerinde
yaşatamazlar." "Makyaj masasının başına geçtiğim zaman yüzüme bir çizgi çizerim ve bir
anda hiç duymadigim bir heyecan içinde kalirım,sanki yeni bir ilhamın doguşunu sezer gibi
olurum ,çünkü hiç beklemeden ,istedigim bir anlam vücüda gelmiştir."
Yine başka bir aktör şöyle demiştir: "İstediğim tipi sokakta ,müzede ,resim albümlerinde ,
karikatürlerde ararım.Eger oynayacagim şahsiyetin yüzünü ,şeklini evvelden tespit edemez-
sem rolüme çalışamam ,onun ağzından konuşamam.
Sahne makyaji ,oyuncunun temsil edeceği karakterin görünüş ve yüz ifadesini verebilme-
sidir.Yanliş acilardan gelen işikların ve sahne ile izleyici arasindaki uzaklığın yüz üzerinde
yarattigi olumsuz etkileri önler ,oyuncuya canlandiracagi karakterin psikolojisini daha iyi
hissetmesinde yardimci olur.
Sahne makyajinin uygulanişinda eserin konusu ,donemi ,oyuncunun canlandiracagi rolün
karakteri ,ırkı ,mesleği ,yaşı ,zayıf yada şişman oluşu ,sakalli yada peruklu olup olmadigi
onem taşir.
Makyaji yapan kişi makyajin uygulanacagi sanatcinin yüzünü iyi tanimali ,hatlarının ne
gibi işlemler yapmaya müsait oldugunu , ne şekilde degişimlerin uygulanacagini tamamen
bilmelidir.Boylelikle daha saglikli bir sonuc elde edebilir.
Makyaj tek başina bir karakter yaratmaz, sadece aciga vurulmasinda yardimci olur.
Sanatçının oyunculuk gücü kuvveti olmadikça makyaj tek başına hiçbir şey ifade etmez .
Bunun yaninda ,oyuncunun performansi her ne kadar iyi olsa da ,kötü yapilan bir makyaj ,
seyirciye yansitilmak istenen ifadenin gücünü azaltacaktir. Bu da dolayli olarak oyuncunun
performansinı olumsuz yonde etkileyecektir.

PROBLEM

Arastirmamizın problemi "Sahne makyajinin oyuncu performansini artirmasindaki rolü
nedir?"
Sahne makyaji ;oyuncunun canlandiracagi karakteri ,çesitli teknik ve makyaj malzemeleri
yardimiyla , yüz üzerinde gosterme sanatidir.
Sahne sanatlannda basan ve oyuncunun performansinin artmasinda ,sanatcının
yeteneginden sonra yansitmak istedigi rolün makyajına baglıdir.
Niçin makyaj?Iste bu sorunun cevabını asagida vererek sahne makyajinin oyuncunun
performansini artirmasinda ki yerini de aniayabilecek
-Sahne isiklannın yüzde yarattigi olumsuz görünümleri ortadan kaldirmak.
-Sahnenin uzakliginın izleyicide oluşturacagi aynntiları fark edememe sorununu ortadan
kaldirmak.
-Oyuncunun karaktere özgü yüz mimiklerini belirginleştirmek.
-Oyuncunun oluşturamadigi yüz mimiklerini oluşturmak.
-Tiplemedeki degişikligi saglamak.
-Karakteri diş görüntüsü ile birlikte yansitmak.
-Karakterin psikolojik etkilerini yansitmak.
Iste bu problemlerin ortadan kaldinlmasi sahnede oyundaki karakterin görüntüsüne
canlandiran oyuncunun performansına da direkt olarak yansiyacaktir. Oyuncu bu olumlu
gelismelerden aldigi gücü sahneye tasiyarak yeteneginin yanina sahne makyaji faktorünü de
katarak pozitif ve basanli bir oyun sergilemis olacaktir.
Arastirmada ; oyuncunun performansini artirıcı nedenler vurgulandigi gibi bu faktorlerin
olusmasını saglayici sahne makyajinin da sahne sanatlarındaki yerini alarak oyunda yardimci
bir faktor olmaktan cikarak kendini gelistirmis ,güncellestirmiş bir sanat haline donüsmesi
gerektigi verilerle desteklenerek bir görüş olarak belirtilmektedir.

ALT PROBLEM

1.Yüz mimiklerini yansitmada sahne makyajinin rolü nedir?
2.Kendi görüntüsünden cikip karakterin görüntüsünü canlandirmasında sahne makyajinin rolü
nedir?
3.Oyuncunun güven kazanmasında sahne makyajinin rolü nedir?

AMAÇ

Bu arastirmanın amaci;sahne makyajinin oyuncu performansini nasil artirdigini ve bunun
oyuna ve izleyiciye yansimasini,sahne makyajinin sahne sanatlanndaki yeri ve oneminin
degerlendirmesini yapmaktir.Amaca ulasmak için uygulanacak ankette yüz mimiklerini
yansitmada sahne makyajinin rolü,oyuncunun kendi görüntüsünden cikarak karakterin
görüntüsünü canlandirmasında sahne makyajinin rolü ve oyuncunun güven kazanmasmda
sahne makyajinin rolü nedir gibi sorulara cevap aranmaktadir.

ÖNEMİ

Sahne sanatlarıni etkileyen bir cok faktor vardir.Bunlardan biriside oyuncunun karakteri
canlandirmasini ,yüz mimiklerini daha etkili kilmasını ve gösteriyi renklendirmeyi amaclayan
sahne makyajidir. Sahne sanatlannda nasil isik ,dekor ,kostüm faktorleri olmadan olmaz ise
sahne makyaji da bu alanda ki yerini almalidir.oyunda ki karakterin izleyiciye daha net ,daha
renkli ve etkileyici sunulmasini saglayan sahne makyaji oyunun gorüntü acisından sanatsal
yonünü artiran, oyuncunun kendi gorüntüsünden cikarak karakterin gorüntüsünü canlandirma-
sini ve karakterin gorüntü acisından da kendini sergilemesini saglayan ,mimiklerini kullanma
bakimından oyuncuya yardimci olarak sahne performansini artiran onemli bir sanat alanıdir.
Bu arastirmada sahne makyajinm oyuncu performansini artirmasındaki rolü degerlendiril-
mistir. Arastirmanin sonucunda elde edilen bulgulann bu alandaki calismalara yardimci
olacagi düsünülmektedir.Verilen önerilerle sahne makyajinın oyuncu performansındaki
rolünun daha etkin olmasi saglanacaktir.

SINIRLILIKLAR

Bu arastirma 15 Nisan 2003-20 Mayis 2003 tarihlieri ve Yilmaz Ankan (Uygulamalı Tiyatro
Egitimi ),Ziberhan Dolkay (Sahne Sanatlannda Makyajın Tipik Uygulama Modelleri), Alev
GÜNDÜZ (Sahne Makyaji) kaynaklan ile sinırlidir.
Bu arastirmada kisi sayisi devlet tiyatro sanatciları ve sahne sanatlan tiyatro bolümü 4. sınıf
ogrencileri ile sinirlidir.Arastirmada Devlet Tiyatrolan Genel Müdürlügü Ankara Devlet
Tiyatrosu Büyük Tiyatro "Yer Demir Gok Bakir" adlı oyunda gorevli 20 tiyatro oyuncusu ve
Ankara üniversitesi Dil Tarih Cografya Fakültesi Sahne Sanatları Tiyatro Bolümü Oyunculuk
Dalı 4 .sınıf öğrencisi olan 10 kisi ile sınırlidir.
Arastirmada anket yontemi uygulanmis ve bu anket toplam 30 kisiye uygulanmistir.Bu
yontemin dogasından gelen sınırliliklar vardir.

TANIMLAR

Sahne makyaji:Sahne sanatlannda karakterin canlandinlmasi icin(dip not)*
cesitli arac-gerec ve teknikler kullanılarak oyuncuya uygulanan makyaja denir.
Oyuncu :Herhangi bir oyunda oynayan kimse.
Performans:Elde edilen bir basarı.
Yüz Mimikleri:Kisinin kendine özgü yüz sekilleri ve duygulan ,düsünceleri belirtecek
bicimde yüzde beliren kimildanislar ,hareketler.
Karakter:Bir eserde duygu ,tutku ve düsünce yonlerinden ele alınan kimse.

BÖLÜM II.
YÖNTEM

Yontem bolümünde arastirmada izlenen yontem ,arastirma modeli, çalısma grubu ,verilerin
toplanmasi ,cozümü ve yorumlanmasi ,süre, maliyet aciklanmistir.

Araştirma Modeli

Arastirma betimsel yontemle gerceklestirilmistir.Mevcut durumunu belirtmek amaciyla anket
uygulanmistir.Arastirma genellikle ankete dayanan veriler üzerinden yürütülmüstür. Ankette
yalnizca tiyatro oyuncu ve tiyatro bolümünde egitim goren ogrenci gorüşleri alınmiştir.

Çalışma Grubu

Araştirmanin Ankara merkezindeki tiyatro oyunculan ve üniversitelerin tiyatro bolümdeki
ogrenciler oluşturmaktadir.
(Çalişma grubu ise Ankara devlet tiyatro sanatcilarında 20 kişi ; Ankara üniversitesi Dil
Tarih Cografya Fakültesi Sahne Sanatları Tiyatro Bolümü Oyunculuk Dali 4 .smif
ogrencilerinden ise 10 kişi olmak üzere toplam 30 kişi oluşturmaktadir

Verilerin Toplanmasi

Veriler ozel olarak hazirlanmiş anketle elde edilecektir.Anket 3'lü likert tipinde
(katiliyorum,karasizim,katilmiyorum) 13 gorüşten oluşmaktadir.
1,2,3,4. görüşler "Yuz mimiklerini yansitmada sahne makyajınin rolü nedir?" olan I. alt
probleme
5,6,7,8,9. görüşler "Kendi gorüntüsünden çikip karakterin gorüntüsünü canlandirmasinda
sahne makyajınin rolü nedir?" 11.alt problemi
10,11,12,13.gorüşler ise "Oyuncunun güven kazanmasında sahne makyajının rolü nedir?"
III.alt problemi degerlendirecektir.

Verilerin Çözümü ve Yorumlanmasi

Arastirmada bilgi toplama araci olarak kullanilan anketlere verilen cevaplar kodlanarak analiz
edilecektir.Anketlerin hazirlanmasi için kaynak arastirmasi yapilarak bilgi toplanmistir.Bu
bilgilerin ve problemin amacının ışığında anket soruları olusturularak ogrenim ve ogretime
yaklasimlan dersine katilan kisiler ile tartisilmis ve 13 tane anket sorusu
hazirlanmistir.Anket Devlet Tiyatroları sanatciları ve Tiyatro bolümü 4. smif ogrencilerine
uygulanmistir. Her bir anket sorusu birer cizelge haline donüştürülerek ayrıntili bir biçimde
yorumlanmistir. Yorumlar verilere gore yorumlandigi gibi ,arastirmaci kendi yorumunu da
belirtmektedir.Anketin yorumlanmasi arastirmacınin anketten bekledigi sonuca gore degil
objektif bir bicimde hassasiyetle yorumlanmistir.

Süre ve Maliyet

Arastirmaya 1 Nisan 2003 baslanmis 20 Mavis 2003 de ise sonuclandinlmistir.Bu tarihler
arasında yapilan isler cizelge I.de verilmistir.

ÇİZELGE I. Süre ve Maliyet

20 gün süren araştırmada toplam 95 milyon harcanmıştır.

BOLÜM III.
BULGULAR VE YORUMLAR

Bu bölümde toplanan bilgilerin analizi sonucu elde edilen bulgular cizelgeler halinde
hazirlanarak yorumlanmistir.

Çizelgelerin Hazirlanmasi

Çizelge II. de "Sahne makyaji ile yüzde olusturulacak mimikler belirginlestirilir" gorüsüne
tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolümü ogrencilerinin verdikleri cevaplar belirtmistir.

ÇIZELGE II. Sahne makyaji ile yüzde olusturulacak mimiklerin belirginlestirilmesi

 

Çizelge II. incelendiginde "Sahne makyaji ile yüzde olusturulacak mimikler belirginlestirilir"
gorüşüne ait sayisal veriler arastirmaya katilanlann 30'nun (%100) katilıyorum olcegini
bildirdiklerini ve gorüse karasizim ,katilmiyorum olçeklerinin hiç verilmedigini ortaya
koymaktadir.

Bu sayisal veriler isiginda araştirmaya katilanların tamamının "Sahne makyaji ile yuzde
olusturulacak mimikler belirginlestirilir." gorüsune katildiklarını ortaya koymaktadir. Sonuç
olarak oyuncu sahne makyajını yüzde olusturulacak mimiklerin belirginlestirilerek izleyiciye
fazlasiyla hissettirilmesinde onemli bir faktor olarak gormektedir.
Sonuc olarak bir cok nedenden dolayi (isik,sahnenin izleyiciden uzakligi.....) izleyiciye
ulastirılamayan mimikler sahne makyajinın olusturdugu etki sayesinde belirginlestirilir ve
oyunun amacina ulasmasi saglanır.( Yilmaz ARIKAN;Uygulamali Tiyatro Egitimi)

Çizelge III. de "Oyuncu ytizunde gerçeklestiremedigi mimikleri sahne makyaji ile
kazanır." görüşüne tiyatro oyunculannin ve tiyatro bolumu ogrencilerinin verdikleri cevaplar
belirtmistir.

ÇİZELGE III. Oyuncunun yüzunde gerçeklestiremedigi mimiklerini sahne makyaji ile kazanmasi

Çizelge III. incelendiginde "Oyuncunun yüzünde gerceklestiremedigi mimiklerini sahne
makyaji ile kazanmasi." görüşüne ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 30'nun (%100)
katiliyorum olcegini bildirdiklerini ve goruse karasizim ,katilmiyorum olceklerinin hiç
verilmedigini ortaya koymaktadir.
Bu sayisal veriler isiginda arastirmaya katilanlann tamaminın "Oyuncunun yuzunde
gerceklestiremedigi mimiklerini sahne makyaji ile kazanmasi." gorüsune katildiklarını ortaya
koymaktadir. Sonuc olarak oyuncu gerceklestirmede zorlandigi mimiklerini sahne makyaji ile
gerceklestirerek ve mimiklerini belirgin hale getirerek sahnedeki performansini artinr.
Cizelge III. verilerine gore oyuncu mimiklerini gerceklestirmede ve yansitmada sahne
makyajini kendi alaninda bir avantaj olarak gormekte ve bunu gerekli yerlerde
kullanmaktadir.

Çizelge IV. de "Oyuncu ile izleyici arasinda belli bir uzaklığın olmasi yüz mimiklerini
yansitmayi zorlastırır. "görüşüne tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolümu ogrencilerinin
verdikleri cevaplar belirtmistir.

ÇIZELGE IV. Oyuncu ile izleyici arasindaki uzaklığın yüz mimiklerini yansitmayi zorlastirmasi

Çizelge IV.incelendiginde "Oyuncu ile izleyici arasindaki uzaklığın yüz mimiklerini
yansitmayi zorlastirmasi ." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 30'nun
(%100) katiliyorum olcegini bildirdiklerini ve goruse karasizim ,katilmiyorum olçeklerinin
hiç verilmedigini ortaya koymaktadir.
Bu sayisal veriler isigmda arastirmaya katilanlann tamaminın "Oyuncu ile izleyici
arasindaki uzakligin yüz mimiklerini yansitmayi zorlastirmasi ." gorüsune katildiklarıni
ortaya koymaktadir.Sonuç olarak sahne ile izleyici arasindaki mesafenin fazla olmasını
oyuncu sahneledigi oyunculugunda olusturdugu yuz mimiklerini yansitmada olumsuz bir
faktor olarak gormektedir.Bu da sahnedeki performansini artirmada oyuncunun karsisina bir
dezavantaj olarak çikmaktadir. Bu sorununu ortadan kaldirmak icin ise mimiklerini sahne
makyaji ile belirginlestirerek çözümlemektedir.

Çizelge V. de "Yüz mimiklerini sahne makyaji sayesinde izleyiciye daha iyi
yansitir."gorüsüne tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumü ogrencilerinin verdikleri cevaplar
belirtmistir.

ÇIZELGE V. Sahne makyaji ile yüz mimiklerinin izleyiciye daha iyi yansitilmasi

Çizelge V. incelendiginde "Yüz mimiklerini sahne makyaji sayesinde izleyiciye daha iyi
yansitir." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanlann 25'nin (%83) katiliyorum 5'nin
(%16)kararsizim olcegini bildirdiklerini ve gorüse katilmiyorum olçeginin hiç verilmedigini
ortaya koymaktadir.

Görüşün sayisal verilerinde 25 kisinin katilıyorum olarak isaretledigi ankette sahne makyaji
sayesinde belirginlesen ve ifade gucunu artiran yüz mimikleri izleyiciye hem gorsel hem de
dusünsel aniamda daha iyi ulastigi gorüsu ortaya cikmistir.Gorüsun sayisal verilerinde 5
kisinin kararsizim gorüsunü sunmasi ise sahne sanatlannda baska faktorlerin (oyuncunun
gucu,isik,dekor,kostum...) etkisinin daha fazia oldugu inancindan ileri gelmektedir.

Cizelge VI. de "Sahne makyaji ile oyuncu kendi goruntusunü kamufle eder."gorüsüne tiyatro
oyunculanmn ve tiyatro bolümü ogrencilerinin verdikleri cevaplar belirtmistir.

CIZELGE VI. Oyuncunun sahne makyaji ile kendi goruntusunü kamufle etmesi

Cizelge VI.incelendiginde "Sahne makyaji ile oyuncu kendi gorüntusunu kamufle eder."
gorüsune ait sayisal veriler . arastirmaya katilanların 26'nin (% 86) katiliyorum 3'nun
(%10)kararsizim ,1(%3) kisinin ise katilmiyorum.olçegini bildirdiklerini ortaya koymaktadir.
Görüşün sayisal verilerinde 26 kisinin katilıyorum olarak isaretledigi ankette sahne
makyajının oyuncunun görünüşünü kamufle ettigi görüşü ,3 kisinin ise bu konuda kararsiz
kalarak oyuncunun görüntüsünün varligini sahnede hala surdurdugunü ve 1 kisinin ise oyuncu
sahnede gorüntusunu degistirmeden karakteri tamami ile rol kabiliyeti sayesinde sergiledigi
görüşünü ortaya koymaktadir. Sonuç olarak sahne makyajinın oyuncunun kendi gorüntusunu
ortadan kaldirıci etkisi ortaya cikmaktadir.Bu da sahne makyajinin oyundaki karakterin
oyundaki yerini ve gorüntusünu pekistirmede ki onemini gostermektedir.

Cizelge VII. de "Sahne makyaji ile oyuncu izleyicinin karsisına kendisi olarak degil
oyundaki karakter olarak çikar." görüşüne tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumu
ogrencilerinin verdikleri cevaplar belirtmistir.

ÇİZELGE VII. Oyuncunun izleyici karşısına sahne makyaji ile karakterin goruntusunü
canlandirarak cikmasi

Cizelge VII. incelendiginde "Sahne makyaji ile oyuncu izleyicinin karşısına kendisi olarak
degil oyundaki karakter olarak cikar." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanların
25'inin (% 83) katiliyorum 3'nun (% 10) kararsizim ,2(%6) kisinin ise katilmiyorum.olcegini
bildirdiklerini ortaya koymaktadir.

Görüşün sayisal verileri 25 kisinin katilıyorum olarak isaretledigi ankette sahne makyajinin
oyuncunun gorüntusunu kamufle ederek izleyici karsisma karakterin görüntüsünde ciktigi
gorusünu ,3 kisinin ise bu konuda kararsiz kalarak oyuncunun gorüntusu ile kendi rol
kabiliyeti arasmda kaldigi gorüsunü ve 2 kisinin ise karakterin goruntüsunun onemli olmadigi
izleyiciye daha cok karakterin kisiliginin rol yapma yontemiyle aktanlmasının yeterli olacagi
gorüsunü belirtmistir.

Sonuç olarak sahne makyaji yaratici yaniyla oyuncunun hemen her turlu roldeki karakterin
gorunumune girmesini kolaylastinr.Uygun ve duzgün bir makyajla gene bir oyuncu inandinci
bir olcüde yaslandinlabilir,yaslı bir oyuncuya da gene bir gorünum verebilir.Bu da oyuncunun
oyundaki performansini artinr.( Yilmaz ARIKAN;Uygulamali Tiyatro Egitimi)

Çiizelge VIII. de "Sahne makyaji ile oyunda karakterin dis gorüntusunu onemi artar."goruşune
tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumu ogrencilerinin verdikleri cevaplar belirtmiştir.

ÇIZELGE VIII. Sahne makyaji ile oyundaki karakterin diş goruntüsunun öneminin
artmasi

Çizelge VIII. incelendiginde "Sahne makyaji ile oyunda karakterin diş görüntüsünün onemi
artar." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 30'nun (%100) katiliyorum
olçegini bildirdiklerini ve goruşe karasizim ,katilmiyorum olçeklerinin hiç verilmedigini
ortaya koymaktadir.

Bu sayisal veriler isiginda arastirmaya katilanlann tamaminın "Sahne makyaji ile oyunda
karakterin diş gorüntusunu onemi artar." gorüsune katildiklarını ortaya koymaktadir.Oyuncu oyundaki karakteri rol yetenegi ile kisiligini, sahne makyaji ile de dis gorüntusunu ve mimiklerini sergiler.Sonuc olarak bu da sahne makyajinin gorsel yonden etkin bir yontem oldugunu ve uygulandigi alanı olumlu yonde etkiledigini ortaya çıkarır.Boylece oyuncu kendisinin gerceklestirdigi rolunu gerçeklestirirken hazir olarak sunulmuş dış görüntüsüne sahne makyaji ile kavusarak sahnedeki performansini artirarak isini kolaylastirır.

Sonuç olarak sahne makyajinin en onemli amaçlanndan birisi de oyundaki karakteri
oyuncunun yüzunde canlandirmaktir.bu nedenden dolayli olarak sahne makyaji karakteri
ortaya cikararak sahnedeki gucunü artirmaktadir.bu oyuncunun sahnedeki performansini
artirarak yansir.(Alev GUNDUZ;Sahne Makyaji)

Çizelge IX. de "Oyuncu sahne makyaji ile oyundaki karakteri izleyiciye daha iyi aktanr." gorüsune tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumu ogrencilerinin verdikleri cevaplar
belirtmistir.

ÇİZELGE IX. Oyuncunun sahne makyaji ile karakteri izleyiciye daha iyi aktarabilmesi

Çizelge IX.incelendiginde "Oyuncu sahne makyaji ile oyundaki karakteri izleyiciye daha iyi
aktanr." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 25'inin (% 83) katiliyorum 5'nin
(% 16)katilmiyorum olcegini bildirdiklerini ve gorüse kararsizim olceginin hiç verilmedigini
ortaya koymaktadir.
Görüşün sayisal verileri 25 kisinin katiliyorum olarak isarededigi ankette sahne makyaji ile
karakteri izleyiciye daha iyi aktardigi gorüsune katilarak oyunculukta karakteri yansitmada rol
yapma yonteminin yanı sira sahne makyajinın da kullanımına inandiginı belirtmektedir.Verilerde 5 kisinin gorüse katilmamasi sahne makyaji sayesinde gorüntuyle sundugu karakterin onemine inanmayip tamami ile kendi rol yetenegine guvendigini vurgulamaktadir.
Sonuç: olarak makyaj oyuncunun dis goruntusunu ortaya cikaran ,belirginlestiren ve
seyircinin oyuncuya olan ilgisini artiran etmenlerden birisidir.Sahne uzerinde makyajsiz olan
bir oyuncu seyirciye soluk ,renksiz ve ifadesizmis gibi gorünebilir.Oyuncunun fark edilmesi
ve izleyiciye guzel gozukmesi ise oyuncu performansını artırıcı onemli mekanizmadir.
(Zibelhan DOLICAN;Sahne Sanatlarında Makyajın Tipik Uygulama Modelleri)
Çizelge X. de "Sahne makyaji ile karakter, oyuncuda canlanarak sahnedeki gücunu
artirır. " görüşüne tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumu ogrencilerinin verdikleri cevaplar
belirtmistir.

ÇİZELGE X. Karakterin sahne makyaji ile sahnedeki gücunu artirmasi

Çizelge X. incelendiginde "Sahne makyaji ile karakter, oyuncuda canlanarak sahnedeki
gücunu artinr." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanlann 30'nun (%100)
katiliyorum olcegini bildirdiklerini ve gorüse karasizim ,katilmiyorum olceklerinin hiç
verilmedigini ortaya koymaktadir.
-Bu sayisal veriler isiginda arastirmaya katilanların tamaminin "Sahne makyaji ile karakter,
oyuncuda canlanarak sahnedeki gücünü artirır." gorüsune katildiklanm ortaya koymaktadir.
Oyuncunun karakteri rol yetenegi ile sahnelemesi sahne makyaji ile dis gorüntusune
kavusarak daha etkili bir karakteri sergilediginin bir kanitidir.boylece izleyici karakteri
gercekmiş gibi sahnede görmektedir.


Çizelge XI. de "Sahne makyaji ile oyuncu karakterin gorüntusunu canlandirarak oyuna daha
cok konsantre olur."gorusune tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolümü ogrencilerinin
verdikleri cevaplar belirtmistir.

ÇİZELGE XI. Oyuncunun sahne makyaji sayesinde oyundaki konsantresinin artmasi

Çizelge XI. incelendiginde "Sahne makyaji ile oyuncu karakterin gorüntusunu canlandirarak
oyuna daha cok konsantre olur." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 20'nin
(% 66) katilıyorum 3'nün (% 10) kararsizim ,7(% 23) kisinin ise katilmiyorum olcegini
bildirdiklenni ortaya koymaktadır.
Görüşün sayisal verileri 20 kisinin katiliyorum olarak isaretledigi ankette sahne makyaji
sayesinde sahnedeki konsantresinin arttigi gorusunu savunmaktadirlar. Bu da oyuncunun
performansim artirmasinda sahne makyajının onemli bir faktor oldugunu ortaya çıkarır.
Verilerde 3 kisinin ise bu konuda kararsiz kaldigini ve 7 kisinin ise sahne makyajinın
oyundaki konsantresini artirmada etkili olmadigi gorusunu savunmaktadir. Gorüsun 3/2'sine
yakın bir kismını etkileyen katilmiyorum degerlendirmesi oyuncunun konsantresini artirıcı
baska faktorlerin etkisine daha cok inanmasi ve sahne makyaji yapilmadan once oyuna
konsantre oldugu gibi goruslerm varligmdan ileri geldigi soylenebilir.
Cizelge XII. de "Sahne makyaji oyuncu performansinı artırıcı tek faktor degildir."gorusune
tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumu ogrencilerinin verdikleri cevaplar belirtmistir.

ÇİZELGE XII. Sahne Makyajinın oyuncu performansinı artirıci tek faktor olmamasi

Çizelge XII.incelendiginde "Sahne makyaji oyuncu performansinı artirıci tek faktor
degildir." gorüsune ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 30'nun (%100) katiliyorum
olcegini bildirdiklerini ve gorüse karasizim ,katilmiyorum olceklerinin hiç verilmedigini
ortaya koymaktadir.
Bu sayisal veriler isigmda arastirmaya katilanların tamamının "Sahne makyaji oyuncu
performansini artinci tek faktor degildir." gorüsune katildiklannı ortaya koymaktadir.
Sonuç olarak bu gorüsün tamamının katiliyorum seklinde isaretlenmesinin sebebi oyuncunu
oyunu sahnelemeden ve sahnelerken bir cok faktorden etkilendigini ortaya cikarmaktadir.
Aynca oyuncu bir cok faktorün kendisini etkiledigi inancinı veya sahne makyajinın cok da
etkili bir faktor olmadigi tezini savunmasindan da ileri gelmektedir.


Cizelge XIII. de "Sahne makyaji oyuncunun performansını artırıcı onemli bir faktordür."
gorüsune tiyatro oyuncularının ve tiyatro bolumu ogrencilerinin verdikleri cevaplar
belirtmistir.

ÇİZELGE XIII. Sahne makyajının oyuncu performansmi artırıcı onemli bir faktor olmasi

Cizelge XIII. incelendiginde "Sahne makyaji oyuncunun performansını artırıcı onemli bir
faktordur." gorusune ait sayisal veriler arastirmaya katilanlann 20'nin (% 66) katilıyorum
6'nin (% 20) kararsizim ,4(%13) kisinin ise katilmiyorum.olcegini bildirdiklerini ortaya
koymaktadir.
Gorüsun sayisal verileri 20 kisinin katiliyorum olarak isaretledigi ankette sahne makyajının
oyuncu performansini artırıci onemli bir faktor oldugu, 6 kisinin bu konuda kararsiz kaldigını
ve 4 kisinin ise oyuncu performansini artinci daha onemli faktorlerin varligına inanilmasi
sahne makyajinin etkili bir faktor olmadigi gorüsunu ortaya çikarmaktadir.Sonuç olarak
katilıyorum diyenlerin verilerin 3/2'sini olusturmasi sahne makyajinin oyuncu performansini
artirıci onemli bir faktor oldugunu ortaya cikarmaktadir.
Çiizelge XIV. de "Sahne makyaji ile oyuncu rol yaparken kendine daha cok guvenir." gorüsune tiyatro oyuncularınin ve tiyatro bolumü ogrencilerinin verdikleri cevaplar belirtmistir.

ÇİZELGE XIV. Sahne makyaji ile oyuncunun kendisine daha cok güvenmesi

Çizelge XIV.incelendiginde "Sahne makyaji ile oyuncu rol yaparken kendine daha cok
guvenir." gorusüne ait sayisal veriler arastirmaya katilanların 19'nun (% 63) katiliyorum
4'nün (%13) kararsizim ,7(%23) kisinin ise katilmiyorum olcegini bildirdiklerini ortaya
koymaktadir.
Gorüsun sayisal verileri 19 kisinin katilıyorum olarak isaretledigi ankette sahne makyajinin
oyuncunun kendisine daha cok guvenmesini sagladiginı ,4 kisinin bu konuda kararsiz
kaldigini ve 7 kisinin ise oyunda kendisine hicbir güven saglamadigini belirtmistir. Sonuc
olarak katilıyorum diyenlerin verilerin 3/2'sini olusturmasi sahne makyajinin oyuncuya guven
saglayan onemli bir faktor oldugunu ortaya çıkarmaktadir.Verilerde katilmiyorum diyenlerin
çok olmasının oyunculann oyunculuk yaşamlarında sahne makyajını etkili bir biçimde
kullanmamaları ve bu yüzden rol yapma yeteneklerinin kendilerine daha çok güven
saglamasindan ileri geldigini ortaya çikarmaktadir.

BÖLÜM IV
SONUÇ VE ÖNERİLER

Özet
Arastirmada ilk asamada problem cumlesi ve alt problemler belirlenerek arastırılacak konu
tespit edilmistir.Problem cumlesinin ışığında literatür taramasi icin kutüphane cahsmasi ve
calışmanin sonunda yontem belirlenerek konu hakkinda gorüsler olusturulmaya baslanmistir.
Arastirma anket ile degerlendirmeye alınmistir. 13 gorüslu anket hazirlanarak uygulama
asamasına gecilmistir.Belirlenen evren ve cahsma grubuna uygulanan anket cizelgeler halinde
teker teker incelenerek yorumlanmistir.Çizelge I.de sure ve maliyet,cizelgell.de sahne
makyaji ile yuzde olusturulacak mimiklerin belirginlestirilmesi,cizelge III.de oyuncunun
yüzünde gerçekleştiremedigi mimiklerin sahne makyaji ile kazanmasi,cizelge IV.de oyuncu
ve izleyici arasmdaki uzaklıgm yüz mimiklerini yansitmayi zoriastirmasi, cizelge V.de sahne
makyaji ile yuz mimiklerinin izleyiciye daha iyi yansitilmasi ,çizelge VI.da oyuncunun sahne
makyaji ile kendi gorüntusunu kamufle etmesi,cizelge VII.de oyuncunun izleyici karsisına
sahne makyaji ile karakterin gorüntusunu canlandirarak cikmasi ,çizelge VIII.de sahne makyaji
ile oyundaki karakterin dis goruntusunun oneminin artmasi,cizelge IX.de oyuncunun sahne
makyaji ile karakteri izleyiciye daha iyi aktarabilmesi,cizelge X.da karakterin sahne makyaji
ile sahnedeki gucunü artirmasi ,cizelge XI.da oyuncunun sahne makyaji sayesinde oyundaki
konsantresinin artmasi,çizelge XII.de sahne makyajının oyuncu performansinı artirıci tek
faktor olmamasi,cizelge XIII.de sahne makyajının oyuncu performansini artırıcı onemli bir
faktor olmasi,cizelge XIV de ise sahne makyaji ile oyuncunun kendisine daha cok guvenmesi
degerlendirilerek bulgulann ,kaynaklann ve arastirmacinın katkilanyla
yorumlanmistir.Arastirmanın son basamagini ise sonuc ve oneriler olusturmustur.

Sonuç
Arastirmanin sonucunda ,varılan bulguların isiginda sahne makyaji oyuncu performansini
artinci onemli bir faktordür.Bunu ise oyuncuda yuz mimiklerini gerceklestirerek ve
belirginlestirerek ;oyuncunun karakterin gorüntusune donusmesini saglayarak ve oyuncunun
rol yaparken karakterin duygu ve düsuncelerini yuzunde olusturarak ve izleyici karsisma daha
canli ,goruntu yontinden zengin ve fark edici bir bicimde 9ikmasmi saglayarak
gerceklestirmektedir.
Arastirmanin sonucunda sahne sanatlannda sahne makyaji ile yuzde olusturulacak mimiklerin
belirginlestirilmesi oyuncunun olusturamayacagi mimiklerin yuzde olusturulmasi gerektigi
oyuncu ve izleyici arasmdaki uzakhgm yuz mimiklerini yansitmayi zorlastirmasi sahne
makyaji ile yuz mimiklerinin izleyiciye daha iyi yansitilmasi acismdan makyajm gerekliligi
oyuncunun izleyici karsisma sahne makyaji ile karakterin gorüntusunu canlandirarak cikmasi
sahne makyaji ile oyundaki karakterin dis goruntusunun onemini artirdigi oyuncunun sahne
makyaji ile karakteri izleyiciye daha iyi aktarabilmesini ve karakterin sahne makyaji ile
sahnedeki gucunu artirmasim sagladigi ve bunlann sonucunda oyuncunun sahne makyaji
sayesinde oyundaki konsantresinin arttigi ve sahne makyajimn oyuncu performansini artinci
onemli bir faktor oldugu ,bu sayede ise sahne makyaji ile oyuncunun kendisine daha cok
glivendigi ortaya cikmistir.
Veri sonuclanna bakildigmda ise bu gorüse oyunculann % 80 den fazlasimn katildigi
gorülmektedir.Bu da bu gorusun dogruluk payini artiran en etkin sebeplerden birisidir.
Arastirmada verilen olumsuz cevaplar ise sahne makyajmm Turkiye de henuz tarn olarak
'ifadesini bulamayarak sahne sanatlanndaki yerini bulamamasmdan kaynaklanmaktadir.
Yeterü derecede kaynaga ve uygulama alanma sahip olamayan sahne makyaji gunümuzde
daha cok oyuncular tarafindan uygulama alanma konulan ,tam olarak teknige ve amacina uygun olarak gerceklestirilmemektedir.Bu da oyuncu performansini artirmadaki gucunu fazia
etkilememekte daha cok yardimci bir faktor olarak varligini surdurmektedir.

Öneriler
*Sahne makyaji yüz mimiklerini olusturan ,belirginlestiren ve izleyiciye ulasmasmi saglayan
en onemli araclardan birisidir.
*Sahne makyaji oyuncunun yuzumi kamufle ederek karakterin yuzunu oyuncunun yuzunde
canlandiran yaratici bir mekanizmaya sahiptir.
*Goruntu a^ismdan bakildigmda sahne makyaji izleyici ve oyundaki karakter arasmda
oluşturulan bir kopru vazifesi gormelidir.
* Sahne makyaji karakterin gorsel a^idan oyunda ki yerini bulmasmi saglayici onemli bir
faktor olmalidir.
*0yunu etkileyen diger faktorler ile bir butünluk ve uyum i^inde oyundaki varligini
sergilemelidir.
*0yuncu sahne makyajmm amacini iyi kavrar ise oyundaki rol gucunu artirabilir.
*0yuncu ger^ekle^tiremedigi yüz mimiklerini sahne makyaji ile saglayarak oyundaki
performansini artirabilir.
*0yuncu izleyici karşisma daha canli .daha etkili ve goruntu yonunden zengin bir durumda
^ikmasi izleyicinin oyuna ve oyuncuya pozitifbir elestiri ile bakamsmi saglayacaktir.
*Sahne makyaji oyucuya guven saglayarak sahnedeki gucünu artiracaktir.
*Sahne makyaji oyuncunu oyundaki karaktere daha farkli a^ilardan bakmasina olanak
saglayacaktir.

EKLER
Anket Formu

SAHNE MAKYAJININ OYUNCU PERFORMANSINI ARTIRMASINDAKI ROLU NEDIR?

Bu anket tiyatro oyunculan ve universitedeki tiyatro bolumu ogrencilerinin sahne makyajmm
oyuncu performansini artirmasindaki rolü konusunda gonişlerinizi almak amaciyla
hazirlanmiştir.
Anket 13 sorudan oluşmuştur.Vereceginiz dogru ve samimi cevaplar araştirmaya işik
tutacaktir.Cevaplanniz araştirma dişinda bir yerde kullanilmayacaktir. Ilgi ve yardimlanniz
icin teşekkur ederim.

Ayşe OZKAN
G.U. Egitim Bilimleri Enstitüsu
Yuksek Lisans Ogrencisi